ગાંધીનગર : ગુજરાતના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા ખેડૂતો અને  નાગરિકોના  હિતમાં મંત્રી  ઋષિકેશ પટેલ દ્વારા "ગુજરાત ખેતીની જમીનના ટુકડા પડતા અટકાવવા અને એકત્રીકરણ કરવા બાબતનો (સુધારા) વિધેયક- 2026"  વિધાનસભા સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. જેને આજે વિધાનસભા ગૃહમાં સર્વાનુમતે પસાર કરવામાં આવ્યું છે.

લાખો ખેડૂતો અને જમીન ધારકોને મોટી રાહત

આ અંગે વધુ વિગતો આપતા મંત્રી  ઋષિકેશ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, આ વિધેયકથી  રાજ્યના લાખો ખેડૂતો અને જમીન ધારકોને મોટી રાહત મળશે. રાજ્ય સરકારે ઉદારતા દાખવીને નિર્ણય કર્યો છે કે, વર્ષ 1948થી નવા કાયદાના અમલ સુધીમાં, જે કિસ્સાઓમાં જમીનના નિયમ કરતા નાના ટુકડા પડ્યા હોય અથવા કાયદાનું ઉલ્લંઘન થયું હોય, તેવા તમામ જૂના ભંગને કોઈપણ પ્રકારનો દંડ વસૂલ્યા વગર નિયમબદ્ધ એટલે કે રેગ્યુલાઈઝ કરવામાં આવશે. 

ખરીદદારોના જમીન ટાઇટલ ક્લિયર થશે

આ વિધેયક લાવવા પાછળનો હેતુ સ્પષ્ટ કરતાં મંત્રીશ્રીએ કહ્યું કે અત્યાર સુધી જંત્રીના 10 ટકા પેનલ્ટી ભર્યા પછી પણ વ્યવહાર કાયદેસર થતા ન હતા અને ફોક ગણાતા હતા, પરંતુ હવે આ ક્રાંતિકારી સુધારાથી હજારો ‘બોનાફાઇડ’ ખરીદદારોના જમીન ટાઇટલ ક્લિયર થશે અને રેવન્યુ કોર્ટમાં ચાલતા વર્ષો જૂના કેસોનો કાયમી નિકાલ માટે આ સુધારો લવાયો છે.

રાજ્ય સરકાર દ્વારા આ પ્રજાલક્ષી નીતિના અમલ માટે તાત્કાલિક અસરથી વટહુકમ (Ordinance) લાવીને તેનો અમલ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો અને હવે આ વિધેયક દ્વારા તેને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપવામાં આવી રહ્યું છે.

ખેતીની વાયબિલિટી વધારશે

આ સુધારાનો હેતુ અગાઉ રાજ્યના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં પિયત, બિનપિયત, બાગાયત  અને જીરાયત જમીન માટે ટુકડાના માપદંડો અલગ-અલગ હોવાથી સામાન્ય ખેડૂત મૂંઝવણમાં રહેતો હતો. હવે આ જટિલતા દૂર કરી સમગ્ર ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારો માટે લઘુત્તમ ક્ષેત્રફળ 10 ગુંઠા નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. ખેતીની ગુણવત્તા જાળવી રાખવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે નિર્ણય લેવાયો છે કે, હવેથી 10  ગુંઠાથી ઓછો ટુકડો પાડી શકાશે નહીં, જે ખેતીની વાયબિલિટી વધારશે તેમ તેમણે ઉમેર્યું હતું.

‘ટુકડા ધારા’માંથી સંપૂર્ણપણે મુક્તિ આપવામાં આવી

આ વિધેયકની સાથેજ જાહેરનામા દ્વારા થયેલ અન્ય મહત્વના સુધારા મુજબ મહાનગર પાલિકા, નગરપાલિકા અને શહેરી વિકાસ સત્તામંડળોના વિસ્તારોને આ ‘ટુકડા ધારા’માંથી સંપૂર્ણપણે મુક્તિ આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી શહેરી વિસ્તારોમાં બિનખેતી (NA) ની પ્રક્રિયા, બાંધકામ અને જમીન લે-વેચના વ્યવહારો અત્યંત ઝડપી અને પારદર્શક બનશે, જેનાથી સર્વાંગી વિકાસને વેગ મળશે. 

તેમણે કહ્યું કે,આ વિધેયકના સુધારાથી રાજ્યમાં અલગ સ્ટાન્ડર્ડ એરીયા હતા,જે હવે આ કાયદો અમલ આવ્યાથી રાજ્ય સરકાર, વખતોવખત,રાજપત્રમાં જાહેરનામાંથી, કોઇ સ્થાનિક વિસ્તારમાં જમીનના     કોઇપણ વર્ગ માટે માનક વિસ્તાર (Standard Area) જાહેર કરી શકશે, જે તા. 12/08/2026 ના જાહેરનામાથી સ્ટાન્ડર્ડ એરીયા 10 ગુંઠા કરી છે .

બીજા મહત્વના સુધારા મુજબ ટુકડા ધારાના મૂળ કાયદાના  અમલ ૧૯૪૮થી લઇ તા. ૩૧/૦૩/૨૦૨૬ સુધી    ટુકડાધારા ભંગના તમામ કેસ કોઇપણ જાતના દંડ કે પ્રિમિયમ વગર વિનિયમિત કરવામાં આવશે. આ વિધેયકની સાથે જ તા. ૧૨/૦૮/૨૦૨૬ના જાહેરનામાંથી કરેલ અન્ય એક સુધારા મુજબ, ગુજરાત રાજ્યના તમામ મ્યુનિસિપલ એરીયા, કોર્પોરેશન, અર્બન ઓથોરીટી એરીયા ડેવલપમેન્ટ ઓથોરીટીનો સમાવેશ સ્થાનિક વિસ્તારમાં થશે નહી, આમ શહેરી વિસ્તારને હવેથી ટુકડાધારો લાગુ પડશે નહી.

નાગરિકોના હિતમાં  નિર્ણય 

આમ, રાજ્યના ખેડૂતો અને સામાન્ય નાગરિકોના હિતમાં  ગુજરાત ખેતીની જમીનના ટુકડા પડતા અટકાવવા અને એકત્રીકરણ કરવા બાબતનો (સુધારા) વિધેયક-2026' ને વિધાનસભામાં પસાર કરવામાં આવ્યું છે.